11 “đức tính của nước” con người đáng học hỏi

“Thượng thiện nhược thủy”, nghĩa là cái thiện cao nhất thì như là nước vậy. Chỉ bốn chữ, nhưng ẩn chứa đạo lý làm người và cách đối nhân xử thế uyên thâm. Cái thiện cao nhất như là nước, vậy con người muốn vươn tới cảnh giới tốt đẹp của Thiện, cần học theo đặc tính của nước.

“Cái thiện cao nhất như nước. Nước thiện, lợi cho vạn vật mà không tranh, ở chỗ mọi người đều không thích, nên gần với Đạo. Tìm chỗ đứng như nước, thuận theo tự nhiên. Giữ tâm như vực sâu, tĩnh lặng sâu sắc. Cư xử với người như nước, nhân từ hòa ái. Lời nói như nước, chân thành thủ tín. Xử lý chính sự trong sạch như nước, thịnh trị thái bình. Xử sự như nước, dung hợp phát huy hết thảy. Hành động như nước, tùy thời mà đầy hay cạn. Không tranh với ai, nên không ai oán trách”.

Làm người cũng như nước vậy, nước mềm mại, thuận theo vật mà biến đổi hình dáng. Ở trong biển nước có hình của biển, ở trong sông nước có dáng của sông, ở trong chén nước có hình của chén, ở trong bình nước có khuôn hình của bình.

“Làm người như nước, người cao, tôi liền thoái lui, quyết không che lấp ưu điểm của bạn. Làm người như nước, người thấp, tôi liền tràn đến, quyết không bộc lộ khiếm khuyết của bạn. Làm người như nước, người động, tôi liền bước theo, quyết không để mặc bạn cô đơn. Làm người như nước, người tĩnh, tôi liền giữ yên, quyết không quấy nhiễu yên tĩnh của bạn. Làm người như nước, người nóng, tôi liền sục sôi, quyết không cản trở nhiệt tình của bạn. Làm người như nước, người lạnh, tôi liền ngưng kết, quyết không thờ ơ với giá lạnh của bạn”. Cái thiện cao nhất như nước, theo cái thiện tự nhiên như nước chảy, đời người như nước, tùy duyên mà yên định. Làm người như nước, có thể thích ứng bất cứ hoàn cảnh nào, cũng giống như nước, có thể bao dung vạn vật, bản thân lại vô cùng thuần tĩnh.

Với sự tu dưỡng của con người, chúng ta nên học từ nước, bởi vì nước sở hữu mười một những phẩm chất mà con người đáng học hỏi, đó là sự trong sạch, minh bạch, thích ứng, nguyên tắc, khiêm tốn, khoan dung, hài hòa, kiên trì, dũng cảm, hy sinh và bình hòa

1. Trong sạch

Bản chất của nước là tinh khiết không tạp chất, và bản chất của con người cũng là tinh khiết, trong sáng và thiện lương khi sinh ra. Nước giống như trái tim thuần khiết của chúng ta, cát, đá và bụi bẩn như những rắc rối trong cuộc sống nhưng chưa bao giờ làm ô nhiễm nước có khi lại giúp nước lọc ra được những giọt nước tinh khiết nhất. Con người cần sống trong sạch và tinh khiết không thể để điều gì có thể vấy bẩn tâm hồn bản thân được.

2. Minh bạch

Nước có đặc tính là trong suốt, và bản chất của tâm cũng là trong suốt. Nước cũng giống như một tấm gương có thể phản chiếu mọi thứ, pha lê có thể khúc xạ mọi loại ánh sáng. Khi người ta nhìn vào mặt nước, như tấm gương phản chiếu chính mình, những thiếu sót bản thân và cần minh bạch trong sáng tâm hồn.

3. Thích ứng

Các mạch nước khác nhau theo đó mà có dòng chảy, hình dạng khác nhau, nước là hình vuông khi gặp hình vuông, và nước là hình tròn khi gặp hình tròn. Người tu dưỡng đạo đức cũng vậy, gặp người tốt thì được hướng dẫn phương pháp tốt, gặp kẻ ác thì dùng thiện lương nhận nhịn mà chấp nhận bỏ qua.

4. Nguyên tắc

Mặc dù nước gặp với những hình thể khác nhau hình vuông và tròn, những vật đó chỉ trở thành một vật chứa nước và không thay đổi bản chất của nước. Tương tự như vậy, những người tu luyện Phật Pháp có thể kiên định đi theo con đường tu đạo chân chính của họ, nhưng họ sẽ không bao giờ thay đổi nguyên tắc của họ và tâm tu luyện của mình, dù cho xã hội thay đổi, hay người khác có nói gì.

Bất kể nước ở dạng nào: rắn, khí hay lỏng, bản chất của nước sẽ không bao giờ thay đổi tính chất của mình. Tương tự như con người chúng ta, bất kể chúng ta đang ở trạng thái nào lúc tốt hay lúc xấu, chân lý của đạo Phật sẽ không bao giờ thay đổi đó là độ nhân và chân lý của vũ trụ cho người tu luyện là Chân- Thiện- Nhẫn đó là điều bất biến.

5. Khiêm tốn

Mặc dù nước là gốc của sự sống và là nguồn gốc của cội nguồn chảy từ nơi cao nhưng nó thường chảy xuống những nơi thấp và tụ lại ở những nơi thấp nhất. Tương tự như vậy, những người được đào tạo bài bản thường là những người từ thấp kém chưa có kinh nghiệm và vươn lên thành cộng họ khiêm tốn khi họ đạt thành quả.

Những người càng có nhiều thành tích thì xuất thân của họ ở tầng thấp, những người có nhiều trí tuệ thì càng khiêm tốn. Trở thành một người có nghĩa khí vì khiêm tốn. Nó giống như cây lúa trưởng thành nặng hạt mà cúi đầu, trong khi cây lúa trống rỗng ngẩng cao đầu. Có câu nói: “lúa chín cúi đầu, sông sâu tĩnh lặng…”

6. Khoan dung

Khi gặp chướng ngại vật, nước không cạnh tranh mà uốn mình chảy theo đường vòng thuận theo dòng chảy. Người bao dung và tha thứ giống như nước, họ không màng đến lợi ích hay tranh cãi với người khác. Đạt được mục tiêu của họ một cách thông minh và trí tuệ nghĩ đến người khác mà không gây hại cho tất cả chúng sinh.

7. Hài hòa

Tất cả mọi thứ hội tụ và hợp nhất do sự hiện diện của nước. Ví dụ, vôi, xi, cát là ba thứ khác nhau là vật liệu để xây nhà, được kết hợp thành xi măng do sự hòa trộn của nước. Bởi vì sự tồn tại của nước, ba vật đó mới có thể được điều hòa theo tỷ lệ và mới có thể gắn kết với nhau tạo thành một khối. Cũng vậy, vì có tình yêu thương hài hòa nên mới có thể sống hòa thuận, bình yên giữa con người với nhau, giữa con người với loài vật, giữa con người với xã hội, giữa con người với thiên nhiên.

8. Kiên trì

Nước sở hữu tính kiên trì tuyệt vời, khi từng giọt nước nhỏ xuống một viên đá vững chắc thì nó sẽ thấm vào đá theo thời gian và mài mòn mặt đá, làm cho mặt đã trơn nhẵn, đây được gọi là sự nhỏ giọt xuyên qua đá. Con người chúng ta cũng nên có tính kiên trì, dù làm bất cứ việc gì, dù thế nào cũng phải kiên trì thì mới thành công.

9. Dũng cảm

Bất kể phía trước là vách đá hay gập ghềnh, nước sẽ tiến mình về phía trước không chút do dự tạo thành thác nước, sông và biển. Con người cũng nên có lòng dũng cảm, dù gặp thất bại hay nghịch cảnh trên đường đời cũng phải kiên quyết đối mặt, thử thách, chấp nhận và chuyển hóa, cuối cùng thì như nước chảy hòa vào biển cả, mọi nghịch cảnh, trắc trở đều biến hóa thành êm đẹp, quyết định sinh mệnh chính mình, và chinh phục mọi thứ.

10. Hy sinh

Sự tồn tại của nước là lợi nhuận cho đi mà không nhận lại. Không có nước, con người và động vật không thể tồn tại, không có nước, hoa và cây cối không thể phát triển, nảy mầm và kết trái. Con người, động vật, mọi sự sống, vạn vật trong tự nhiên đều không thể tách rời sự nuôi dưỡng của nước. Con người cũng cần có một sức sống tốt đẹp, một người nếu tu dưỡng bản thân tốt sẽ là một nạp tử trong vũ trụ, là nền tảng của gia đình, xã hội. Con người cần sự hy sinh giúp đỡ người khác, có cho đi mới có nhận lại, nhưng đôi khi sự cho đi là sự thiện lương mà không cần nhận lại.

11. Bình hòa

Bất kể là con người hay sinh vật tất cả chúng sinh đều được dưỡng ẩm bằng nước. Bất kể sự không đồng đều, môi trường tự nhiên đều được nuôi dưỡng bằng nước, trong không khí cũng có độ ẩm của nước. Vì vậy, lợi ích của nước đối với mọi sinh vật và môi trường tự nhiên là ngang nhau. Con người cũng cần như vậy với mọi người đều đối xử như nhau, yêu thương mọi người một cách bình hòa.

Học tri thức giúp con người có thể hiểu để sống, tự lập, trong xã hội và trong tự nhiên. Còn học đạo tu dưỡng tâm tính và đức hạnh giúp con người nâng cao đạo đức và cảnh giới cao trong tinh thần, khiến con người tốt đẹp hơn xứng đáng là anh linh của vạn vật. Có thể làm được như nước biển bao dung: “Biển dung nạp trăm sông, do bao dung nên rộng lớn”. Hãy là những con người mang trái tim thiện lương và thuần khiết, không vì danh- lợi- tình mà đánh mất sự bản tính lương thiện vốn có.